MSA là gì? Phân tích hệ thống đo lường và Gage R&R

1.MSA là gì?

MSA là viết tắt của Measurement System Analysis, nghĩa là phân tích hệ thống đo lường. Đây là tập hợp các phương pháp thống kê dùng để đánh giá mức độ tin cậy và biến động của một hệ thống đo.

Một hệ thống đo không chỉ là thiết bị đo. Nó bao gồm thiết bị, người thao tác, phương pháp đo, chi tiết cần đo và môi trường. MSA giúp trả lời câu hỏi: kết quả đo có đáng tin không, và phần biến động do chính quá trình đo gây ra có quá lớn so với dung sai của sản phẩm hay không.

2.Vì sao cần MSA?

Nếu hệ thống đo sai lệch nhiều, mọi quyết định dựa trên số liệu đo đều thiếu tin cậy: có thể loại nhầm sản phẩm tốt hoặc cho qua sản phẩm lỗi. MSA là yêu cầu bắt buộc trong nhiều hệ thống quản lý chất lượng:

• IATF 16949 (ngành ô tô): bắt buộc thực hiện MSA cho các đặc tính quan trọng.
• Six Sigma và kiểm soát quá trình SPC: cần hệ đo tin cậy trước khi phân tích dữ liệu.
• Kiểm soát chất lượng nói chung: đảm bảo số liệu đo phản ánh đúng thực tế.

3.Các nguồn sai số của hệ thống đo

MSA phân tích năm đặc tính chính của hệ thống đo:

4.Gage R&R là gì?

Gage R&R là nghiên cứu phổ biến nhất trong MSA, đánh giá tổng biến động do hai yếu tố:

• Repeatability (R thứ nhất): biến động của bản thân thiết bị đo khi lặp lại.
• Reproducibility (R thứ hai): biến động giữa những người đo khác nhau.

Gage R&R cho biết bao nhiêu phần trăm biến động quan sát được là do hệ thống đo chứ không phải do sản phẩm. Phần biến động do đo càng nhỏ thì hệ đo càng tốt.

5.Cách đánh giá %GRR theo AIAG

Kết quả Gage R&R thường biểu diễn bằng %GRR (tỷ lệ biến động do hệ đo so với tổng biến động hoặc so với dung sai). Tiêu chí đánh giá theo AIAG:

Ngoài %GRR, chỉ số ndc (number of distinct categories) nên lớn hơn hoặc bằng 5 để hệ đo phân biệt được các mức giá trị của sản phẩm.

6.MSA cho dữ liệu biến và dữ liệu thuộc tính

• Dữ liệu biến (variable): giá trị đo liên tục như kích thước, khối lượng. Dùng Gage R&R định lượng với %GRR.
• Dữ liệu thuộc tính (attribute): kết quả dạng đạt hoặc không đạt (ví dụ dưỡng GO/NO-GO). Dùng nghiên cứu attribute agreement để đánh giá mức độ thống nhất giữa người đo.

7.Các bước thực hiện Gage R&R

1. Chọn từ 5 đến 10 chi tiết đại diện cho dải sản xuất.
2. Chọn 2 đến 3 người đo đã quen thiết bị.
3. Mỗi người đo mỗi chi tiết lặp lại 2 đến 3 lần, theo thứ tự ngẫu nhiên và không nhìn kết quả trước.
4. Ghi lại toàn bộ số liệu.
5. Tính toán %GRR, ndc bằng phần mềm thống kê và kết luận.

8.MSA, hiệu chuẩn và thiết bị đo

MSA và hiệu chuẩn là hai việc khác nhau nhưng bổ sung cho nhau. Hiệu chuẩn đảm bảo thiết bị cho giá trị đúng so với chuẩn (liên quan tới bias và truy xuất nguồn gốc), còn MSA đánh giá độ lặp lại và tái lập của cả quá trình đo.

Để có %GRR tốt, trước tiên cần thiết bị đo chính xác, độ phân giải phù hợp và được hiệu chuẩn định kỳ. Thiết bị đo có độ phân giải quá thô hoặc mòn sẽ làm repeatability xấu đi.

• Xem các dòng thước kẹp, panme và dụng cụ đo lường chính hãng tại MEB.
• Đo chuẩn ở 20 độ C để giảm sai số do nhiệt.

9.Câu hỏi thường gặp